İş Sözleşmesi Nasıl Hazırlanır?

İş sözleşmesi hazırlanırken sözleşmenin esaslı unsurlarının, tarafların karşılıklı borçlarının ve sona erme koşullarının işyerine özel biçimde belirlenmesi gerekir. Kanunda iş sözleşmesinin nasıl hazırlanacağına dair belirli bir şekil şartı yoktur. Ancak görev tanımı, ücret ve ödeme tarihi gibi önemli bilgilerin tüm iş sözleşme türlerinde açıkça belirtilmesi gerekir.

Bu yazıda iş sözleşmesi hazırlanırken dikkat edilmesi gereken hususları, sözleşmenin esaslı unsurlarını, işçi ve işverenin karşılıklı borçlarını, sözleşmenin sona erme ve fesih yollarını ve konuya ilişkin Yargıtay kararlarını sırasıyla ele aldık.

İş sözleşmesinde bulunması gereken önemli bilgiler şu şekildedir:

• Tarafların tam isimleri ve bilgileri
• Ücret ve ödeme tarihi
• Görev tanımı
• Sözleşme tarihi
• Çalışma süreleri
• Tarafların hak ve yükümlülükleri
• Sözleşmenin türü
• Fesih halleri

Yazılı olmayan iş sözleşmelerinde ise işverenin işçisine bildirmek zorunda olduğu bilgiler bulunmaktadır. Bu bilgiler ise şunlardır:

• Genel veya özel çalışma koşulları
• Günlük veya haftalık çalışma süresi
• Ücret
• Yan haklar
• Ücretin ödenme tarihi
• Sözleşme süresi
• Fesih durumunda her iki tarafın da uymak durumunda olduğu hükümler

Yazılı olmayan iş sözleşmesi kullanan işverenler, işçisine yukarıdaki bilgileri belirtmediğinde her bir işçi için idari para cezası ödemek durumunda kalırlar.

İş Sözleşmesi Nasıl Hazırlanır?

İş Sözleşmesi Hazırlanırken Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar Nelerdir?

İş sözleşmesindeki düzenlemeler, işçinin kişilik haklarını zedeleyici nitelikte olmamalı, objektif iyi niyet ve dürüstlük kurallarını ihlal etmemelidir.

İş sözleşmesi ile düzenlenebilecek hususlar:

İşçinin görev-unvanı: İşçinin iş sözleşmesi ile hangi işi yapacağı, yani hangi görev-unvan ile işverene iş görme borcunu ifa edeceği iş sözleşmesinin temel noktasıdır. İşçinin görev-unvanı iş sözleşmesinde mutlaka yazılmalıdır.

• İşçinin çalışma yeri: İleride iş ilişkisinde çeşitli problemler ortaya çıkmaması adına işçinin iş görme borcunu işverenin hangi işyerinde veya işyerlerinde ifa edeceği hususlarında iş sözleşmesine gerekli maddelerin eklenmesi önemlidir.
• İşverenin atama-tayin yetkisi: İşverenin işçinin çalışma yerini değiştirme ile başka unvan ile görevlendirme yetkilerinin olup olmadığı hususu iş sözleşmesinde düzenlenebilir.
• İşçinin çalışma süreleri: İşçinin tam süreli mi yoksa kısmi süreli mi çalışacağı, kısmi süreli çalışacaksa, günlük çalışma süresi ile haftalık veya aylık çalışma sürelerinin belirtilmesi gerekir.
• Fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma: İşçinin çalışma süresi haftalık 45 saat olarak belirlenmişse, haftalık 45 saati aşan çalışmaları fazla çalışma olur ve işçi her bir saat fazla çalışma için, normal saatlik ücretinin 1,5 katı kadarına hak kazanır (veya serbest zaman hakkı olur). Haftalık çalışma süresinin sözleşmelerle 45 saatin altında belirlendiği durumlarda yukarıda belirtilen esaslar dahilinde uygulanan ortalama haftalık çalışma süresini aşan ve 45 saate kadar yapılan çalışmalar fazla sürelerle çalışmalardır. Fazla sürelerle çalışmalarda, her bir saat fazla çalışma için verilecek ücret, normal saatlik ücretinin 1,25 katı kadardır.
• Cezai şart-Ceza koşulu: 6098 sayılı Borçlar Kanunu m. 420 gereği, hizmet sözleşmelerine sadece işçi aleyhine konulan ceza koşulu geçersizdir.
• Sözleşmenin süresi: Sözleşmenin belirli süreli yapılması halinde sözleşmenin ne zaman sona ereceği belirtilmelidir. Belirsiz süreli sözleşmelerde ise süre unsuruna yer verilmez.

Hazır bir iş sözleşmesi şablonu kullanmak pratik görünebilir. Ancak her işyerinin koşulları farklıdır. Şablon üzerinde göreve, ücrete ve çalışma sürelerine dair maddeler mutlaka işyerine özel doldurulmalı, genel geçer ifadelerle bırakılmamalıdır.

Sitemizdeki dilekçe örnekleri sayfasından örnek belge formatlarına ulaşabilirsiniz.

İş Sözleşmesi Hazırlanırken Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar Nelerdir?

İş Sözleşmesinin Özellikleri Nelerdir?

İş sözleşmesi niteliği itibarıyla taraflar arasında özel hukuk ilişkisine dayalı, şahsen ifa yükümlülüğü doğuran, taraflara karşılıklı olarak borç yükleyen ve bunu devamlı kılan bir sözleşmedir.

İş sözleşmesinin özellikleri ise:

• Süreklilik arz eder.
• İşçinin şahsına bağlıdır.
• Tam iki tarafa borç yükleyen bir sözleşmedir.
• Taraflar arasında kişisel ilişki kurar.
• Özel hukuk sözleşmesidir.

İş Kanunu m.8‘e göre iş sözleşmesi, işçinin bağımlı olarak iş görmeyi, işverenin de karşılığında ücret ödemeyi üstlendiği sözleşmedir. Bu tanımdan doğan üç esaslı unsurun (iş, ücret, bağımlılık) kapsamı İş Sözleşmesi Nedir? İş Sözleşmesi Rehberi yazımızda ayrıntılı olarak açıklanmıştır. Hazırlık aşamasında asıl önemli olan, bu unsurların sözleşmede işyerine özel ve net biçimde yazılmasıdır.

İş sözleşmesinin tanımını, kriterlerini ve türlerini incelemek için İş Sözleşmesi Türleri ve Özellikleri yazımızı okuyabilirsiniz.

İş Sözleşmesinden Doğan Borçlar Nelerdir?

Sözleşmeden doğan başlıca yükümlülükler, işçi için iş görme, talimatlara uyma, özen-sadakat ve rekabet etmeme borcu; işveren için gözetme, eşit davranma ve ücret ödeme borcudur. Bu yükümlülüklerin kapsamı İş Sözleşmesi Nedir? İş Sözleşmesi Rehberi yazımızda ele alınmıştır. Hazırlanacak sözleşmede bu yükümlülüklere aykırı, işçi aleyhine tek taraflı ceza koşulu gibi hükümlere yer verilmemelidir.

İş Sözleşmesinin Sona Erme Durumları Nelerdir?

İş sözleşmesi fesih ile sona erebilir. Fesih dışında sona erme halleri ise şunlardır: işçinin ölümü, belirli süreli iş sözleşmelerinde belirlenen sürenin sona ermesi ve tarafların anlaşmaları sonucu sözleşmeyi sona erdirmeleri.

İş Sözleşmesinin Feshi Nasıl Yapılır?

4857 sayılı İş Kanunu 18. Maddesine göre, “Otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerlerinde en az altı aylık kıdemi olan işçinin belirsiz süreli iş sözleşmesini fesheden işveren, işçinin yeterliliğinden veya davranışlarından ya da işletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir sebebe dayanmak zorundadır.” Buna göre işveren, söz konusu şartları taşıyan işçiyi, tazminatlarını ödeyip iş sözleşmesini dilediği gibi feshedemez, feshetse bile işçinin, feshin geçersizliği ve işe iade davası açma hakkı bulunmaktadır.

İş Sözleşmesinin Feshi ile ilgili detaylı bilgiye yazımızdan ulaşabilirsiniz.

İş Sözleşmesindeki Kanuna Aykırı Hükümlerin Durumu Nedir?

Kanunun emredici hükümlerine, ahlaka, kamu düzenine, kişilik haklarına aykırı veya konusu imkansız olan iş sözleşmeleri kesin olarak hükümsüzdür.

Ancak sözleşmenin esaslı unsurları kanuna uygun, diğer yan unsurlarda böyle bir aykırılık olması durumunda sözleşme geçerli olur, kanuna aykırı olan maddeler ise geçersiz sayılır.

İş Sözleşmesinin Bulunmadığı Durumlarda İşçi ve İşveren Ne Yapmalıdır?

İş sözleşmesi yazılı ya da sözlü olarak yapılabilir. İşçinin sözleşmesiz işe başlaması durumunda ise işveren, işçiye çalışmaya başlamasından en az 2 ay sonrasına kadar çalışma koşullarını, saatlerini ve ücreti belirtmek zorundadır. Eğer işveren bunu yapmaz ise, idari para cezası ödemek durumunda kalır.

İş Sözleşmesi ile İlgili Yargıtay Kararları

Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, E. 2017/5729, K. 2017/4978, T. 09.03.2017^[1]

“Somut olayda, davacının iş sözleşmesinde çalışma süresi üç yıl olarak kararlaştırılmış ve süresinden önce feshedilebileceği, süre sonunda ise kendiliğinden sona ereceği düzenlenmiştir. Davacı otopark görevlisi olarak çalışacaktır. Davacı ile davalı işveren arasında belirli süreli otopark görev sözleşmesi yapılmasında objektif herhangi bir neden yoktur. Taraflar arasındaki sözleşme her ne kadar üç yıllık yapılmış ise de belirli değil, belirsiz süreli hizmet sözleşmesi niteliğindedir. Belirsiz süreli sözleşmelerde bakiye süre ücreti istenemeyeceğinden talebin reddi gerekirken kabulü hatalı olup bozma nedenidir.”

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2015/22-157, K. 2018/767, T. 11.04.2018^[2]

Dava, işçilik alacağı istemine ilişkindir. Davacı vekili, müvekkilinin davalıya ait işyerinde 09.04.2009 tarihinde inşaat kontrol birim şefi olarak çalışmaya başladığını, işverenin tek taraflı olarak çalışma koşulları ve ücrete dair hükümlerinde aleyhe esaslı değişiklikler içeren sözleşmeyi imzalamasını istediğini, müvekkilinin bu değişiklikleri kabul etmeyerek iş sözleşmesini haklı sebeple feshettiğini ileri sürmüş ise de aylık ücret bordrolarını ihtirazi kayıtsız imzalayan, eksik ödenen ücretinin bulunmadığına dair işvereni ibra eden ve bu hususta itirazı varsa iş sözleşmesinin hükmüne göre bir haftalık süre içinde itiraz etmeyen ve bu sebeple eksik ücret alacağı bulunmayan davacı işçi ile ilgili hazırlanan ve aylık ücreti “TL” bazında düzenleyerek fazla çalışma ücretlerinin aylık ücretin içinde olduğunu hükme bağlayan yeni iş sözleşmesinin davacı işçi hakkında uygulanmadığı anlaşıldığından davacının yeni sözleşmeyi kabul etmemesine rağmen kendisi hakkında uygulanıp uygulanmayacağını beklemeden iş sözleşmesini feshetmesinin haklı nedene dayandığından söz edilemez.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2014/9013, K. 2014/29219, T. 13.10.2014^[3]

“Somut uyuşmazlıkta farklı işkolunda imzalanan toplu iş sözleşmesinden yararlanan davacı, devir sonrası da davalı kurumda yeni toplu iş sözleşmesi imzalanıncaya kadar 6111 sayılı kanunun 116/6 maddesi uyarınca devriden önce imzalanan bu sözleşmeden yararlanmıştır. Davacı işçi davalının faaliyet gösterdiği iş kolundaki sendikaya üye olmamıştır. Davalı işveren işkolunda örgütlü sendika ile Toplu İş Sözleşmesi bağıtlayınca, 6111 sayılı kanunun 116 ve 5356 sayılı kanunun 36/2 maddeleri uyarınca yeni toplu iş sözleşmesi imzalandığı gerekçesi ile davacının daha önce imzalanan toplu iş sözleşmesi ile ödenen ikramiye ve sosyal haklarını kesmiş ve ödememiştir.
Davalı bu işlemi anılan yasa hükümlerine göre yaptığını savunmuş ise de davacı sözleşme imzalayan sendikaya üye olmamıştır. Anayasa’nın 51 maddesi uyarınca “hiç kimse sendikaya üye olmaya veya üyelikten ayrılmaya zorlanamaz”. Davacı iş kolunda yeni imzalanan toplu iş sözleşmesine taraf sendikaya üye olmadığına ve yararlanmayacağına göre süresi sona eren farklı iş kolundaki toplu iş sözleşmesinin iş sözleşmesine ilişkin hükümleri hizmet akti olarak uygulanmaya devam edilecektir. Davacının ikramiye ve sosyal haklarına ilişkin toplu iş sözleşmesindeki hükümleri iş sözleşmesine ilişkin olup hizmet akti hükmü olarak uygulanmalıdır.”

İş Hukuku ve İş Davaları Avukatı Ekibimizin İşçi Hakları Hizmetleri

• İşçi ve işveren arasındaki uyuşmazlıkların arabuluculuk yoluyla çözülmesi
• Kıdem, ihbar tazminatlarının temini
• İşe iade davaları
• İş Hukuku işçilik alacakları arabuluculuk başvurusu ve sürecin takibi
• Ödenmeyen veya eksik ödenen fazla mesai, resmi ve dini tatil ücretlerine ilişkin davalar
• İş hukukunda güncel mevzuata uyumlu iş sözleşmelerinin hazırlanması
• Mobbing ve kötü niyet tazminatlarına ilişkin davalar
• İş hukukundan kaynaklı diğer tüm uyuşmazlıklara ilişkin davalar
• İşçilik ücret alacağı
• Kıdem tazminatı
• İhbar tazminatı
• Fazla mesai ücreti
• Ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacağı
• Yıllık izin ücreti
• Hizmet tespit davası
• İş kazası nedeniyle tazminat davası
• Meslek hastalığı nedeniyle tazminat davası

İşçi Hakları ve İşveren Hakları konusunda İstanbul İşçi Avukatı ve İş Hukuku Avukatı İçin Hukuk Büromuza ulaşabilirsiniz. İstanbul’da faaliyet gösteren Harbiye Hukuk Bürosu alanında uzman kadrosu ile iş hukuku ve işçi hakları ile ilgili tüm uyuşmazlık konularında işçi ve işveren arasında arabuluculuk ve danışmanlık yapmaktadır.

İstanbul iş hukuku avukatı ve İstanbul işçi avukatı için Harbiye Hukuk Bürosuyla iletişime geçip işçi hakları konusunda detaylı hukuki destek alabilirsiniz.

İş Sözleşmesi Nasıl Hazırlanır İle İlgili Sıkça Sorulan Sorular

İş sözleşmesi hazırlama ile ilgili sorularınızı bu başlık altında cevapladık.

Av. Yusuf Emrehan Sucu

Tam burslu olarak eğitimini sürdürdüğü Kadir Has Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ni tamamlamıştır. Hukuk eğitimi sırasında birden fazla sertifika programını tamamlamış, kurgusal mahkemelerde sıkça rol almıştır. İş Hukukuna ilişkin alacaklar ve Tazmin...

Tüm yazıları