Emeklilik Nedeniyle Kıdem Tazminatı Nasıl Alınır?

Emeklilik nedeniyle kıdem tazminatı, yaş dışındaki sigortalılık süresi ve prim gün sayısını tamamlayan işçinin SGK’dan aldığı yazıyı işverene sunup işten ayrılmasıyla alınır. Aranan eşik, işçinin ilk kez sigortalı olduğu tarihe göre değişir. 08.09.1999 öncesinde sigortalı olanlarda 15 yıl sigortalılık ve 3600 prim günü yeterli olurken, daha sonra sigortalı olanlarda bu sayı 4500 ile 7000 gün arasında belirlenir.

İşçinin aynı işyerinde en az bir yıl çalışmış olması da aranır. Aşağıda bu hakkın kimlere tanındığı, SGK’dan hangi belgenin isteneceği, tazminatın hangi kalemler üzerinden hesaplandığı ve işten ayrılış kodunun nasıl girileceği tek tek ele alınıyor. Emeklilik sonrası çalışmaya devam etme ve ihbar tazminatı konularıyla Yargıtay’ın yerleşik kararlarına da yer verildi.

Emeklilik Nedeniyle Kıdem Tazminatını Kimler Alabilir?

1475 sayılı İş Kanunu’nun 14 üncü maddesine göre emekli olmak için öngörülen şartlardan yaş dışındaki sigortalılık süresini ve prim ödeme gün sayısını tamamlayan sigortalılar, kendi istekleri ile işten ayrılmaları hâlinde kıdem tazminatı almaya hak kazanır.

Ancak işçinin aynı işyerinde en az 1 yıldır çalışıyor olması gerekmektedir.

Emeklilik Nedeniyle Kıdem Tazminatı Almanın Şartları

Kıdem tazminatı hakkının doğduğu prim gün sayısı ve sigortalılık süresi, işçinin ilk kez sigortalı olduğu tarihe göre değişir. Aşağıdaki eşiklerden kendi dönemine uyanı sağlayan işçi, yaş şartını beklemeden emeklilik nedeniyle kıdem tazminatına hak kazanır:

• 08.09.1999 tarihinden önce ilk kez sigortalı olan çalışanlarda 15 yıl sigortalılık süresi ve 3600 prim gün sayısı,
• 08.09.1999 – 30.04.2008 tarihleri arasında ilk kez sigortalı olan çalışanlarda, sigortalılık süresi aranmaksızın 7000 prim günü veya 25 yıl sigortalılık süresi ile 4500 prim günü,
• 01.05.2008 – 31.12.2008 tarihleri arasında ilk kez sigortalı olan çalışanlarda 4600 prim günü,
• 01.02.2009 – 31.12.2009 tarihleri arasında ilk kez sigortalı olan çalışanlarda 4700 prim günü,
• 01.01.2010 – 31.12.2010 tarihleri arasında ilk kez sigortalı olan çalışanlarda 4800 prim günü,
• 01.01.2011 – 31.12.2011 tarihleri arasında ilk kez sigortalı olan çalışanlarda 4900 prim günü,
• 01.02.2012 – 31.12.2012 tarihleri arasında ilk kez sigortalı olan çalışanlarda 5000 prim günü,
• 01.01.2013 – 31.12.2013 tarihleri arasında ilk kez sigortalı olan çalışanlarda 5100 prim günü,
• 01.01.2014 – 31.12.2014 tarihleri arasında ilk kez sigortalı olan çalışanlarda 5200 prim günü,
• 01.01.2015 – 31.12.2015 tarihleri arasında ilk kez sigortalı olan çalışanlarda 5300 prim günü,
• 01.01.2016 tarihinden sonra ilk kez sigortalı olan çalışanlarda 5400 prim günü.

08.09.1999 öncesi sigortalı olup 15 yıl ve 3600 gün şartını sağlayanlar için SGK başvurusu ve dilekçe sürecinin ayrıntısını 15 Yıl 3600 Gün Kıdem Tazminatı Nasıl Alınır? yazımızda bulabilirsiniz.

Yukarıdaki şartları sağlayan işçi, SGK’dan “emekliliğe hak kazanmıştır” yazısını alarak aşağıdaki adımları izlemelidir:

• İşçinin SGK’dan emeklilik şartlarını sağladığına dair belge alması,
• İşçinin bu belgeyi işverene iletip bu sebeple işten ayrıldığına dair dilekçe vermesi,
• İşçinin en az bir yıl süreyle aynı işverenin hizmetinde çalışmış olması.

Emeklilik Nedeniyle Kıdem Tazminatı Nasıl Hesaplanır?

Çalışanın aynı işverenin işyerinde (son işverenin) görev yaptığı toplam yıl süresi, son aldığı brüt ücretle çarpılarak emeklilik nedeniyle kıdem tazminatı hesaplanır. Bu brüt ücrete yol, yemek ve diğer ek ödemeler de dahil edilir. Tam yıl süresinin dışında kalan günlerin toplam sayısı hesaplanır ve günlük brüt ücretle çarpılarak hesaplamaya eklenir.

Örneğin bir işçinin brüt maaşı 15.000 TL ve bu işçiye ek olarak yol, yemek gibi ödemeler için 4.000 TL ödeniyor olsun. Son işvereninin hizmetinde 10 yıl çalışmış olsun. Emeklilik nedeniyle alacağı kıdem tazminatı, giydirilmiş brüt ücretin (15.000 + 4.000 = 19.000 TL) çalışma yılıyla çarpılmasıyla bulunur: 19.000 x 10 = 190.000 TL.

Bu tutar brüt tutardır, ödeme yapılırken üzerinden binde 7,59 oranında damga vergisi kesilir. Kesin hesaplama için son brüt ücret ve o yıl için geçerli kıdem tazminatı tavan tutarı esas alınmalıdır.

Emeklilik Nedeniyle Kıdem Tazminatı Nasıl Hesaplanır?

Emeklilik Nedeniyle Kıdem Tazminatı Hakkı Almak için Neler Yapılmalıdır?

İşçi öncelikle kanunda yazan şartları yerine getirmelidir. Yani prim gün sayısını ve sigortalılık süresini tamamlamalıdır. Ayrıca aynı iş yerinde en az 1 yıldır çalışıyor olması da gerekmektedir.

Akabinde Sosyal Güvenlik Kurumuna gidip kıdem tazminatına hak kazandığına dair belge talep etmelidir. Bu belgeyle birlikte işverenine gidip emeklilik şartlarını taşıdığı için istifa ettiğine dair bir dilekçe vermelidir. Bu aşamaların ardından işverenin çalışanına kıdem tazminatını ödemesi gerekir.

Emeklilik Nedeniyle Kıdem Tazminatı Almak için SGK’dan Hangi Belge Talep Edilir

1475 sayılı İş Kanunu’nun 14 üncü maddesine göre sigortalılık süresini ve prim ödeme gün sayısını dolduran kişilerin, kendi istekleri ile işten ayrılarak kıdem tazminatını talep edebilmeleri için bu şartları sağladıktan sonra Sosyal Güvenlik Kurumu’na başvuru yaparak “kıdem tazminatına esas yazı” talebinde bulunmaları gerekir.

Sosyal Güvenlik Kurumuna başvururken bir dilekçe ile başvurulması gerekir.

Emeklilik Nedeniyle İşten Ayrılma Kodu Nedir?

Emeklilik sebebiyle işten ayrılan çalışanlar için işveren, kod-8 ile işçinin çıkışını yapmak durumundadır. Bu kod “Emeklilik (yaşlılık) veya toptan ödeme nedeniyle” olarak tanımlanmıştır. İşçinin sosyal güvenlik kurumlarından emekli aylığına veya toptan ödemeye hak kazanacak şekilde işten ayrılması durumunda SGK’ya bu kod ile bildirim yapılır.

Emeklilik Nedeniyle Kıdem Tazminatı Almak Çalışmayı Engeller Mi?

1475 sayılı İş Kanunu’nun hâlen yürürlükte bulunan 14 üncü maddesinin 5 inci fıkrası uyarınca, “506 Sayılı Kanunun 60 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (A) bendinin (a) ve (b) alt bentlerinde öngörülen yaşlar dışında kalan diğer şartları veya aynı Kanunun Geçici 81 inci maddesine göre yaşlılık aylığı bağlanması için öngörülen sigortalılık süresini ve prim ödeme gün sayısını tamamlayarak kendi istekleri ile işten ayrılmaları nedeniyle feshedilmesi durumunda tam yıl için işverence işçiye 30 günlük ücreti tutarında kıdem tazminatı ödenir.”

İşçi bu kapsamda yaş şartını taşımasa bile işyerinden istifa edip emeklilik nedeniyle kıdem tazminatını alabilir.

İşçi kıdem tazminatını aldıktan sonra başka bir işyerinde de çalışabilir, ancak tekrar emeklilik nedeniyle kıdem tazminatı alabilmesi için yaş şartını da yerine getirmelidir. Yani yaş şartını tamamlamadan emeklilik nedeniyle kıdem tazminatı talep etme hakkı bir kere ile sınırlıdır. Ancak kişinin tazminattan sonra çalışması yönünde bir kısıtlama bulunmamaktadır.

Emeklilik Nedeniyle Kıdem Tazminatı Almak Çalışmayı Engeller Mi?

Emeklilik Nedeniyle İşten Ayrılan İşçiye İhbar Tazminatı Ödenir Mi?

4857 sayılı İş Kanunu’nun 17’nci maddesinde ihbar tazminatı düzenlenmiştir. İlgili maddeye göre, belirsiz süreli iş sözleşmelerinin feshinden önce durumun diğer tarafa belirtilen süreler içinde bildirilmesi gerekir, bu yükümlülüğe uymayan taraf tazminat öder. Bu tazminata ihbar tazminatı denir.

İlgili maddeye göre bildirim süreleri şöyledir:

1. İşi altı aydan az sürmüş olan işçi için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak iki hafta sonra,
2. İşi altı aydan bir buçuk yıla kadar sürmüş olan işçi için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak dört hafta sonra,
3. İşi bir buçuk yıldan üç yıla kadar sürmüş olan işçi için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak altı hafta sonra,
4. İşi üç yıldan fazla sürmüş işçi için, bildirim yapılmasından başlayarak sekiz hafta sonra, feshedilmiş sayılır.

Bu süreler asgaridir ve sözleşmeler ile artırılabilir. Bildirim şartına uymayan taraf, bildirim süresine ilişkin ücret tutarında tazminat ödemek zorundadır. İşveren, bildirim süresine ait ücreti peşin vermek suretiyle iş sözleşmesini feshedebilir.

Ancak iş sözleşmesinin emeklilik nedeniyle feshedilmesi durumunda ihbar tazminatı talep edilemez. Nitekim Yargıtay 9. Hukuk Dairesi de bu yönde karar vermiştir: iş sözleşmesinin emeklilik ile sona ermesi hâlinde işçinin ihbar tazminatı talep etme hakkı yoktur.^[1]

Sonuç olarak emeklilik nedeniyle işten ayrılan işçiye ihbar tazminatı ödenmez.

Emeklilik Nedeniyle İşten Ayrılan İşçiye İhbar Tazminatı Ödenir Mi?

İşçinin Yaş Koşulu Dışında Emekliliğe Hak Kazanması Halinde Kıdem Tazminatı

Sigortalı çalışanların kıdem tazminatı için 3600 ya da 7000 prim günü sayısını ve yaş şartının tamamlanmasını beklemesine gerek yoktur. Kıdem tazminatı alma şartlarını sağlayan çalışanlar, SGK’dan aldıkları yazıyı iş yerine bildirip kıdem tazminatı almaya hak kazanabilirler. Yaş şartını yerine getirmelerine gerek yoktur.

Yaş şartını da dolduranlar için ayrı bir süreç ve yaş tablosu geçerlidir. Ayrıntılar için 3600 Gün Emeklilik Tazminatı ve Şartları yazımızı inceleyebilirsiniz.

Emeklilik Nedeniyle Kıdem Tazminatı ile İlgili Yargıtay Kararları

Emeklilik Nedeniyle Kıdem Tazminatı Yargıtay Kararı – 9. Hukuk Dairesi, E. 2016/33788, K. 2020/17791, T. 08.12.2020

“Davacının emeklilik sonrasında ara vermeksizin çalışmaya devam ettiği işyerinde çalışmış ve daha sonra işverene dava açmış davacı tanıklarının beyanları dışında davalı tanıklarından …’nin anlatımı ile de ispatlanmış olup, hesaplamanın davacının iddia ettiği gibi 17.03.2014 tarihine göre yapılması gerekir ise de; kararı davacı taraf temyiz etmediğinden kıdem tazminatı itibariyle bozma kararı verilmemiştir. İşçinin emekliliği halinde ihbar tazminatına hak kazanılmayacak olup, emeklilik sonrasında çalışmaları 6 aydan az olduğundan, ihbar tazminatının 2 haftalık süre için hesaplanması gerekirken 56 günlük ihbar tazminatı hesabı yapılarak, istekle ilgili hüküm kurulması hatalı olup, kararın bu yönden bozulması gerekmiştir.”

Emeklilik Nedeniyle Kıdem Tazminatı Yargıtay Kararı – 9. Hukuk Dairesi, E. 2020/1580, K. 2021/5099, T. 25.02.2021

“Somut uyuşmazlıkta; 01/01/1995-03/02/2015 tarihleri arasında davalı işyerinde depo sorumlusu olarak çalışan davacının iş sözleşmesinin 06/12/2013 tarihinde emeklilik sureti ile sona erdiği ancak davacı işçinin çalışmaya devam ettiği ve dosya kapsamına göre 03/02/2015 tarihine kadar çalıştığı, bu tarihte kıdem ve ihbar tazminatına hak kazanacak şekilde iş sözleşmesinin sona erdiği anlaşılmaktadır. Mahkemece, davacının tüm çalışma süresine göre hesaplanan kıdem ve ihbar tazminatı alacakları hüküm altına alınmıştır. Kıdem tazminatının hesabı bakımından, mülga 1475 sayılı İş Kanunu 14/2 maddesi uyarınca her iki çalışma dönemi birleştirilmek sureti ile hesaplamaya gidilmesi ve emeklilik sebebi ile kısmi olarak ödenen, kıdem tazminatının mahsubu isabetli ise de; ihbar tazminatına ilişkin hesaplamada; emeklilik öncesi dönemin dikkate alınması yerinde değildir. İş sözleşmesinin işçinin iradesi ile gerçekleşen emeklilik sureti ile sona erdiği hallerde, işçinin ihbar tazminatı talep hakkı olmadığından; bu tazminatın, 07/12/2013-03/02/2015 tarihleri arasındaki emeklilik sonrası çalışılan süre dikkate alınarak 4857 sayılı İş Kanunu’nun 17. maddesi uyarınca 4 haftalık bildirim süresi karşılığı hesaplanması gerekmektedir. Belirtilen husus gözetilmeden emeklilik öncesi çalışma süresi de eklenerek 8 haftalık bildirim süresi karşılığı hesaplanan miktarın hüküm altına alınması hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.”

Emeklilik Nedeniyle Kıdem Tazminatı Yargıtay Kararı – 22. Hukuk Dairesi, E. 2016/27701, K. 2020/630, T. 20.01.2020

“Somut olayda; davacının 18.07.2013 tarihli dilekçesi üzerine Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından düzenlenen 14.08.2013 tarihli yazıda sigortalılık süresinin 15 yıl 3600 günü tamamladığının belirtildiği ve davacının 15.08.2013 tarihli ihtarname ile davalı işverene başvurarak emeklilik nedeniyle iş akdini feshettiğinden kıdem tazminatının ödenmesini talep ettiği, 16.08.2013 tarihli istifa dilekçesi ile de şirkette devam ettirdiği çalışmasının sonlandırılarak bundan böyle … şirketinde çalışmak istediğini, SGK’na sigortalılığının istifa nedeniyle sonlandırıldığının bildirilmesini talep ettiği ve 19.08.2013 tarihi itibari ile dava dışı …’da işe başladığı görülmektedir. 14.08.2013 tarihli Sosyal Güvenlik Kurumu yazısından davacının emekliliğe hak kazandığı ve 15.08.2013 tarihli ihtarnamesi ile de emeklilik sebebi ile kıdem tazminatın ödenmesi talebine yönelik iradesini ortaya koyduğu anlaşılmaktadır. Mahkemece yazılı gerekçe ile davacının kıdem tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir. İşçinin emeklilik sebebi ile iş sözleşmesini feshetmesinden kısa bir süre sonra, yeniden çalışmasını gerektirecek durumlar ortaya çıkabileceği gibi, işçinin bu hakkını kendisi için daha olumlu sonuçlar doğurabileceğini düşündüğü bir başka işyerinde çalışma amacı ile de kullanması mümkündür. Sosyal Güvenlik Hukuku alanında yaş şartını da gerçekleştirmek sureti ile emekli olan işçilere sigorta destek primi ödeyerek çalışma imkanı tanındığı da dikkate alındığında, mülga 1475 Sayılı Kanun’un 14/1-5 maddesindeki düzenleme açısından, kanun koyucunun amacının işçinin çalışma yaşamını fiili olarak sonlandırması olduğundan bahsedilemez. Çalışmakta olduğu işyerinde yıpranmış olan ve bu arada sigortalılık yılı ile prim ödeme süresine ilişkin yükümlülüklerini tamamlayan davacının, kendisi için çalışma şartlarının daha olumlu olduğunu düşündüğü bir iş yerinde çalışma amacı ile bu hakkını kullanması halinde 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 2. maddesinde öngörülen dürüstlük kuralına aykırı davrandığı kabul edilemez. Kanun ile tanınmış emeklilik sebebi ile fesih hakkının kullanması ile birlikte kıdem tazminatına hak kazanılacağının kabulü gerekir. Davacının hangi amaçla bu hakkı kullandığı, kıdem tazminatına hak kazanması açısından önem arz etmemektedir. Dolayısıyla davacının kıdem tazminatı talebinin kabulü gerekirken reddi hatalı olup bozma sebebidir.”

Emeklilik Nedeniyle Kıdem Tazminatı Yargıtay Kararı – 7. Hukuk Dairesi, E. 2014/11021, K. 2014/17167, T. 15.09.2014

“Somut olayda davacı 17.04.2012 tarihinde işverene noterden ihtarname göndermek suretiyle 15 yıl ve 3600 gün çalışma koşullarını taşıdığından kıdem tazminatını alarak işten ayrılmak istediğini bildirmiştir. Davacı fesih tarihi itibariyle kıdem tazminatına anılan kanun maddesi karşısında hak kazanmıştır. Sözleşmenin feshi açısından SGK’dan yazı alınması ve işverene gönderilmesi kural olarak şart değildir. İşçi eylemli olarak, ihtarname göndererek, SGK’dan alacağı yazı ile başvurarak fesih iradesini ortaya koyabilir. SGK’dan alınacak yazının işverene gönderilmesi faiz başlangıcı açısından önem taşır. Kaldı ki davacı Antalya SGK’na başvurmuş olup yaş şartı dışında 15 yıl 3600 prim günü şartlarını taşıdığını 26/04/2012 tarihli belge ile ispatlamıştır. 4447 sayılı Yasanın 45 inci maddesi ile 1475 sayılı Yasanın 14 üncü maddesinin birinci fıkrasına (5) numaralı bendinde 15 yıl 3600 prim gününü tamamlamak dışında emeklilik nedeniyle fesih için başkaca bir şart öngörülmemiştir. Yaş şartının tamamlanması ve yaşlılık aylığı bağlanması SGK mevzuatıyla ilgili olup zaten 14. maddenin (4) numaralı bendinde bağlı bulundukları kanunla kurulu kurum veya sandıklardan yaşlılık, emeklilik veya malullük aylığı yahut toptan ödeme almak amacıyla ayrılanların kıdem tazminatına hak kazanacakları da ayrıca düzenlenmiştir. Yani ister 15 yıl 3600 prim gününü tamamlanmış olsun ve isterse yaşlılık, emeklilik veya malullük aylığı yahut toptan ödeme almak amacıyla ayrılmış olsun her iki halde de işçi kıdem tazminatına hak kazanacaktır. Davacının yeniden çalışmaya başlamasını yasaklayan kanuni bir düzenleme bulunmadığından, davacının emekli olduktan kısa bir süre sonra başka bir işte çalışmaya başlaması davacıya kanunen tanınmış bu hakkı ortadan kaldırmadığı gibi Anayasal bir hak olan çalışma hakkının kullanılmış olmasının hakkın kötüye kullanılması şeklinde yorumlanması da hatalıdır. Mahkemece davacının kıdem tazminatı alacağının kabulü gerekirken talebin reddine karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir.”

Emeklilik Nedeniyle Kıdem Tazminatını Talep Etmede Avukata Danışmanın Önemi

Kişilerin internetten edinilen eksik, hatalı ya da kulaktan dolma bilgilerle usule aykırı şekilde sözleşmelerini feshetmesi, ya da usulüne uygun feshetse bile sonrasında takip etmediği için alacağının zamanaşımına uğraması ülkemizde sıkça karşılaşılan durumlardandır.

Örneğin kişinin emekli olması ve aynı iş yerinde çalışmaya devam etmesi durumunda kıdem tazminatı alacağı gibi konular ihtilaflıdır, sadece duyumlarla öğrenilen bilgilerle işlemlere devam edildiğinde işçi açısından olumsuz durumlara neden olur ve kişiler alacaklarını hiç ya da eksik alabilir.

Bu nedenle hukuki süreçlerin bir avukat aracılığıyla takip edilmesi, kişiler açısından hak kaybı oluşmasının önüne geçer.

Örnek Emeklilik Nedeniyle Kıdem Tazminatına Esas Yazı Talebi Dilekçesi

Tarih:

……………….Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü/………………Merkezi’ne

Konu: Kıdem Tazminatı Esas Yazı

Kurumunuzda…………………..sigorta sicil numarası ve ……………………..TC Kimlik numarası ile işlem görmekteyim. 1475 sayılı iş kanunun 14. maddesinin birinci fıkrasının (5) numaralı bendi gereği, dilekçe tarihi olan ../../…. itibariyle, 15 yıl sigortalılık süresi ve 3600 gün prim ödeme süresinin bulunduğuna ilişkin bir yazının tarafıma verilmesini arz ederim.

İsim – Soyisim:

İmza:

ADRES:

Emeklilik Nedeniyle Kıdem Tazminatı Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Emeklilik nedeniyle kıdem tazminatı ile ilgili sorularınızı bu başlık altında cevapladık.

Av. Şamil Kaya

Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden 2014 yılında onur derecesiyle mezun olmuştur. Lise öğrenimini yatılı şekilde Erdoğan Akdağ Anadolu Öğretmen Lisesi’nde 2010 yılında birincilikle tamamlayan Şamil Kaya, 2018 yılında başladığı Anadolu Ünivers...

Tüm yazıları