Reddi Miras Nasıl Yapılır?

Reddi miras, yasal veya atanmış bir mirasçının kendisine intikal eden mirası kabul etmemesi işlemidir. Miras bırakan öldüğünde, Türk Medeni Kanunu’nun küllî halefiyet ilkesi gereği tüm aktif ve pasif varlıkları mirasçılara geçer. Ancak miras borca batıksa ya da mirasçı mirası istemiyorsa üç ay içinde reddi miras başvurusunda bulunabilir.

Bu hakkı kullanmak isteyen mirasçılar, Sulh Hukuk Mahkemesi‘ne yazılı veya sözlü beyanda bulunarak mirası geri çevirebilirler. Dilekçeye mirasçının kimlik bilgileri, miras bırakanın kimliği ve “mirasın reddi” iradesi açıkça yazılır. Noter huzurunda ret beyanı yapılamaz, işlem yalnızca mahkemede geçerli kabul edilir. Başvuru sırasında mirasçılık belgesi (veraset ilamı) gibi belgeler ve mahkeme harçları ödenmelidir.

Reddi Mirasın Hukuki Dayanağı

Reddi miras hakkı TMK‘nin 605-618. maddelerinde düzenlenmiştir. Özellikle TMK 605/1 hükmü “yasal ve atanmış mirasçılar mirası reddedebilirler” diyerek mirasçıların bu haklarını açıkça tanır.^[1]

Kanunun 2. fıkrasında ise miras bırakanın ölümünde ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmiş ise mirasın hükmen reddedilmiş sayılacağı belirtilmiştir. Yani miras bırakanın borcu mal varlığını aşmışsa, mirasçının beyanda bulunmasına gerek kalmadan miras reddedilmiş kabul edilir. Bu iki durum “gerçek reddi” (aktif beyan) ve “hükmen reddi” (kanuni ibra) olarak anılır.

Reddi Miras Şartları

Reddi miras hakkını kullanmak için bazı koşullar gereklidir. Reddi miras şartları şöyle sıralanabilir:

• Mirasçılık Sıfatı: Yalnızca yasal veya atanmış mirasçılar mirası reddedebilir. Miras bırakan hayattayken veya mirasçılık sıfatı kazanılmamışken reddi miras yapılamaz.
• Fiil Ehliyeti: Reddeden kişi ayırt etme gücüne sahip, yani ergin ve kısıtlaması olmayan biri olmalıdır. Örneğin, küçük yaştaki bir mirasçı ancak vasisi aracılığıyla (mahkeme onayıyla) ret beyan edebilir.
• Mirasın Açılmış Olması: Miras bırakanın ölümü gerçekleşmeden miras reddi mümkün değildir. Hayattayken mirastan feragat sözleşmesi yapılabilir, ama bu farklı bir işlemdir.
• Mirası Kabul Etmemiş Olmak: Mirasçının, süresi dolmadan önce mirası fiilen kabul eden herhangi bir işlem yapmamış olması gerekir. Örneğin, miras mallarını kullanmak veya borçlarını ödemek gibi işlemler reddi miras hakkını ortadan kaldırır.
• Süreye Uyulması: Miras, ölüm tarihinden itibaren üç ay içinde reddedilmelidir.^[2] Bu üç aylık süre hak düşürücü niteliktedir, süresi içinde ret beyanı mahkemeye ulaşmazsa mirasçılar mirası kabul etmiş sayılır. Süre, ölüm haberi alındığı andan itibaren işlemeye başlar (kanuni mirasçılar için ölüm tarihi, atanmış mirasçılar için vasiyeti resmen öğrendikleri tarih esas alınır). Süre içinde müracaat edilmezse mirasçı mirası kayıtsız şartsız kazanır.^[3]

Reddi Miras İşlem Türleri

Reddi miras türleri ikiye ayrılır:

• • Gerçek (Kayıtsız Şartsız) Reddi Miras: Mirasçının süresi içinde mahkemeye başvurarak mirası reddettiğini açıkça bildirmesidir. Bu durumda miras, sanki hiçbir zaman geçmemiş gibi kabul edilir, reddeden mirasçı miras mal varlığı veya borçlarından tümüyle azledilir.
  • Hükmen Reddi Miras: Miras bırakanın ölüm anında borca batık olduğunun tespiti hâlinde, mirasçının iradesine gerek kalmadan miras kendiliğinden reddedilmiş sayılır (TMK 605/2). Bu durumda mirasçılar ayrıca bir ret başvurusunda bulunmasa da miras reddolunmuş sayılır. Yine de mirasçılar tescil yoluyla bu hükmen reddi kaydettirebilir.

Reddi Mirasın Türleri

Mirasın Hükmen Reddi Nasıl Yapılır?

Hükmen red koşulları oluştuğunda mirasçının ayrıca beyanda bulunmasına gerek kalmaz, miras kanun gereği reddedilmiş sayılır. Mirasçılar yine de olası bir uyuşmazlığı önlemek için Sulh Hukuk Mahkemesi’nden tespit talep edebilir.

Hükmen red için süre sınırı yoktur. Gerçek reddin aksine üç aylık süreye bağlı değildir. Tespit talebi her zaman mahkemeden istenebilir, aynı iddia mirasçıya karşı açılan icra takiplerinde ve davalarda da her zaman ileri sürülebilir.

Bilgi: Tereke borcuyla açılan icra takibinde hükmen red iddiası ileri sürülürse, bu iddiayı inceleyecek görevli mahkeme icra mahkemesi değil asliye hukuk mahkemesidir.

Reddi Miras Süresi

Türk Medeni Kanunu’na göre mirasın reddi süresi üç aydır. Bu süre hak düşürücü olduğundan uzatılmaz (TMK 615’te çok sınırlı hâllerde uzatım imkanı tanınmıştır). Süresi içinde başvuru yapılmadığında mirasçılar mirası kayıtsız şartsız kabul etmiş sayılır. Örneğin, murisin ölümünü öğrendikten sonra üç ay içinde Sulh Hukuk Mahkemesi’ne ret dilekçesi verilmelidir. Sürenin son günü tatil gününe denk gelirse bir sonraki gün işlemeye devam eder.

Reddi Miras Nasıl Yapılır? (Başvuru Süreci)

Reddi miras başvurusu şu adımlarla yapılır:

• Yetkili Mahkeme ve Başvuru: Miras bırakanın son ikametgâhı bölgesindeki Sulh Hukuk Mahkemesi’ne yazılı veya sözlü beyanla başvuru yapılır. Reddi miras davası açmaya gerek yoktur, mirasçı sadece beyanını mahkemeye iletir. Noter aracılığıyla veya başka bir resmi işlemle reddi miras yapılamaz. Başvuru doğrudan yetkili sulh hâkimine yapılmalıdır.
• Dilekçe Hazırlama: Mirasçının kendisi veya vekili tarafından imzalanacak dilekçede, mirasçının kimlik bilgileri, miras bırakanın adı-soyadı ve ölüm tarihi, mirasçılık bağının (yakınlık derecesi) açıklanması ve “mirasın reddi”ni açık bir şekilde ifade eden bir beyan bulunmalıdır. Dilekçede yasal dayanak olarak TMK 605. madde gösterilir. Dilekçe sulh mahkemesine sunulur, gerektiğinde mirasçılık belgesi (veraset ilamı) ve ölüm belgesi gibi ek belgeler de eklenir. Örnek dilekçe için reddi miras dilekçesi örneği sayfası incelenebilir.
• Gerekli Belgeler: Başvuru sırasında genellikle şu belgeler sunulur:
  • Sulh Hukuk Mahkemesi’nden veya noterden alınmış güncel bir veraset ilamı (mirasçılık belgesi),
  • Reddi miras dilekçesi (yukarıda bahsedildiği gibi),
  • Miras bırakanın ölüm belgesi,
  • Mirasçıya veya mürise ait kimlik fotokopileri,
  • Mahkeme harcı ve gider avansı makbuzları.

  Özellikle veraset ilamı, mirasçılık sıfatını resmen kanıtladığı için başvurunun sorunsuz kabulü açısından önemlidir.

• Mahkeme Süreci ve Sonuç: Sulh Hukuk Mahkemesi dilekçeyi inceler, başvuru yasal süre içinde yapılmış ve usule uygunsa reddi miras talebi kabul edilir. Mahkeme özel defterine yapılan tescille (TMK 609/3) reddi miras resmîleşir. Onaylanan ret kararı kesinleştikten sonra mirasçı, miras bırakanın malvarlığından hem hak hem de yükümlülük yönünden tamamen kurtulmuş olur. Miras kalan mallardan pay alamaz ve borçlardan sorumlu tutulamaz. Dikkat edilmesi gereken husus, reddedilen mirasın sonradan geri alınamamasıdır, ret beyanı kesin bir işlemdir ve ancak hukuki hata veya hile gibi çok istisnai durumlarda iptali talep edilebilir.

Reddi Miras Nasıl Yapılır?

Reddi Mirasın Sonuçları

• Reddeden mirasçı, mirasçı sıfatını yitirir, sanki hiçbir zaman mirasçı olmamış gibi kabul edilir. Reddi miras ile miras bırakanın borçları reddeden kişiye intikal etmez. Borç yükümlülüğü mirası kabul eden diğer mirasçılar veya sonraki zümredeki mirasçılar arasında paylaştırılır.
• Eğer mirası reddeden kişinin altsoyu (çocukları) varsa, ölen kişinin payı doğrudan onlara geçer. Çocuklar da mirası reddetmek isterse kendi başlarına ayrı bir reddi miras başvurusunda bulunmak zorundadır.
• Tüm mirasçılar reddederse, miras resmi olarak tasfiye edilir. Alacaklılar öncelikle miras bırakanın malvarlığı üzerinden alacaklarını tahsil eder. Borçlar ödendikten sonra kalacak varlık devlete intikal eder (TMK 501). Mirasçı kalmadığında Hazine yasal mirasçı sıfatıyla tüm mirasa sahip olur, Devlet terekenin borçlarından sadece devraldığı malvarlığı tutarı oranında sorumludur.

Yetkili mahkeme, miras bırakanın ölüm tarihindeki yerleşim yeri Sulh Hukuk Mahkemesi’dir.^[4] Başvuru, Türkiye’nin herhangi bir ilindeki yetkili mahkemeye yapılabilir.

Reddin İptali Davası Açılabilir Mi?

Malvarlığı borcuna yetmeyen mirasçı, alacaklılarına zarar vermek amacıyla mirası reddedebilir. Bu durumda alacaklılar, yeterli güvence verilmediği takdirde dava açabilir.^[5] Dava, ret tarihinden itibaren altı ay içinde açılmalıdır.

Uyarı: Reddin iptaline karar verilirse miras resmen tasfiye edilir. Mirasçının payına düşen kısımdan önce dava açan alacaklıların alacağı ödenir.

Reddi Mirasın Sonuçları

Reddi Miras ile İlgili Yargıtay Kararları

“Malvarlığı borcuna yetmeyen mirasçı, alacaklılarına zarar vermek amacıyla mirası reddederse, alacaklıları veya iflas idaresi kendilerine yeterli güvence verilmediği takdirde, ret tarihinden başlayarak altı ay içinde reddin iptali hakkında dava açabilirler.” (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2010/4303, K. 2010/16104, T. 5.10.2010)

“4721 sayılı TMK’nın 612. maddesi uyarınca mirasın gerçek reddini tespit ve tescil edip başka mirasçı bulunmadığını gören mahkemenin terekeyi resen iflas hükümlerine göre tasfiye etmesi gerekir.” (Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, E. 2016/13361, K. 2020/3657, T. 15.6.2020)

Reddi Miras Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Reddi miras ile ilgili sorularınızı bu başlık altında cevapladık.

Av. Yusuf Emrehan Sucu

Tam burslu olarak eğitimini sürdürdüğü Kadir Has Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ni tamamlamıştır. Hukuk eğitimi sırasında birden fazla sertifika programını tamamlamış, kurgusal mahkemelerde sıkça rol almıştır. İş Hukukuna ilişkin alacaklar ve Tazmin...

Tüm yazıları